Co giật và động kinh khác nhau thế nào
Co giật là một triệu chứng tạm thời xảy ra khi các tế bào thần kinh trong não phóng điện bất thường, theo WHO.
Động kinh là một bệnh lý mạn tính. WHO và ILAE đều dùng khái niệm động kinh khi một người có ít nhất hai cơn co giật không do yếu tố kích thích cấp tính, xuất hiện cách nhau trên 24 giờ, hoặc có một cơn kèm nguy cơ tái phát cao.
Điều này có nghĩa là một cơn co giật đơn lẻ chưa đủ để kết luận động kinh.
Cơn co giật xảy ra như thế nào
Sự trao đổi thông tin giữa các neuron dựa trên những tín hiệu điện rất nhỏ. Khi một nhóm neuron phóng điện quá mức và đồng bộ, cơn co giật có thể xuất hiện.
Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng và mức độ lan rộng của cơn. Vì vậy, có người chỉ thoáng mất tập trung, có người đột ngột ngã xuống và co cứng toàn thân.
Các kiểu khởi phát thường gặp
Theo phân loại của ILAE, cơn co giật thường được mô tả theo cách khởi phát:
- Cơn khởi phát cục bộ: hoạt động bất thường bắt đầu từ một vùng não nhất định. Người bệnh có thể vẫn tỉnh táo, nhận thức giảm nhẹ, hoặc có cử động hay cảm giác lạ ở một phần cơ thể.
- Cơn khởi phát toàn thể: hoạt động bất thường ảnh hưởng đồng thời cả hai bán cầu não. Người bệnh thường mất ý thức ngay từ đầu và có thể ngã xuống.
- Cơn khởi phát không rõ: bác sĩ chưa xác định được điểm bắt đầu của cơn.
Thuật ngữ aura, nếu có, thường là một dạng cơn khởi phát cục bộ nhẹ hơn, có thể là dấu hiệu báo trước trước khi cơn lan rộng.
Cơn thường kéo dài bao lâu
Phần lớn cơn co giật tự dừng sau một thời gian ngắn. Sau cơn, người bệnh có thể còn lơ mơ, mệt hoặc chậm phản ứng trong một khoảng thời gian.
Những cơn kéo dài bất thường hoặc xuất hiện dồn dập cần được bác sĩ đánh giá khẩn cấp.
Ai dễ mắc hơn và vì sao
Theo WHO, động kinh gặp ở mọi lứa tuổi. Trẻ em có thể mắc do yếu tố di truyền hoặc bất thường phát triển não; người cao tuổi thường gặp hơn sau đột quỵ, chấn thương sọ não hoặc các bệnh lý não khác.
Khoảng một nửa số trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Phần còn lại có thể liên quan đến tổn thương cấu trúc, nhiễm trùng não, đột quỵ, chấn thương đầu hoặc u não, theo WHO.
Bác sĩ chẩn đoán như thế nào
Khi nghi ngờ động kinh, bác sĩ thần kinh thường khai thác mô tả cơn, thăm khám thần kinh và chỉ định:
- Điện não đồ (EEG) để ghi lại hoạt động điện của não
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) để tìm tổn thương cấu trúc nếu cần
Không phải lúc nào EEG hoặc MRI cũng cho ra câu trả lời ngay lập tức. Bác sĩ sẽ ghép triệu chứng, tiền sử và kết quả cận lâm sàng để đưa ra chẩn đoán phù hợp.
Điều trị hiện nay
Theo WHO, khoảng 70% người sống với động kinh có thể kiểm soát cơn nếu được chẩn đoán đúng và dùng thuốc kháng động kinh phù hợp.
Với một số người không đáp ứng tốt với thuốc, bác sĩ có thể cân nhắc các hướng điều trị khác như phẫu thuật, kích thích dây thần kinh phế vị hoặc chế độ ăn điều trị chuyên biệt. Những lựa chọn này cần được đánh giá bởi chuyên khoa động kinh.
Động kinh không phải điều để kỳ thị
Động kinh là bệnh lý của não, không phải vấn đề tâm linh hay bệnh tâm thần.
Khi được chẩn đoán và điều trị đúng, nhiều người có thể học tập, làm việc, lập gia đình và sống bình thường. Điều họ cần thêm là sự hiểu đúng và không kỳ thị từ những người xung quanh.